Achados papiráceos, Lírica grega, Poema dos Irmáns

Do trebón ao sol

img_20150129_125140 - copia

Atopámonos xa na terceira estrofa do poema dos irmáns (vv.9-12);

κἄμμ’ ἐπεύρην ἀρτ̣έ̣μεαϲ· τὰ δ’ ἄλλα
πάντα δαιμόνεϲϲ̣ιν ἐπι̣τ̣ρόπωμεν·
εὐδίαι̣ γ̣ὰρ̣ ἐκ μεγάλαν ἀήτα̣ν̣
αἶψα πέ̣λ̣ο̣νται·

Como vedes, no v.9 resulta imposible ler a segunda sílaba de ἀρτ̣έ̣μεαϲ e tamén é complicado identificar no v.10 a -ι- e a -τ- de ἐπι̣τ̣ρόπωμεν. A segunda palabra do v.11 tampouco se le con facilidade e identificouse coa partícula γ̣ὰρ̣ pola súa posición no verso e que a -α- entre outras dúas letras parece clara.

9-12

e que nos atope sans e salvos. E todo
o demais ás divindades debemos confialo;
pois devén en bo tempo unha gran treboada
de súpeto;

No v. 10 preferín a tradución de ‘ás divindades’, pois resulta un termo máis cercano á nosa tradición (facendo máis sinxela a lectura) que podería ser intercambiado por ‘a las deidades’ (Marco Antonio Santamaría) ou mesmo ‘deuses’, por exemplo, no canto do ‘démones’ que se conserva noutras traducións como a de Luis M. Macía. Nas traducións á lingua inglesa Christopher Pelling prefire ‘to the gods’, mentres que Tim Whitmarsh mantén a maior indefinición referencial de δαιμόνεϲϲ̣ιν co xiro ‘to higher powers’.

No v.11 traducín ἀήτη por ‘treboada’ xa que, aínda que pode que un termo similar a ‘vendaval’ ofrecese unha tradución máis literal, a imaxe do bo tempo que nos sorprende parece asociarse máis a un claro despois dun trebón que ademais pode que ocupase un periodo curto de tempo e que fose moi intenso. Christopher Pelling elixe ‘stormy blasts’, Tim Whitmarsh ‘great squalls’, ‘tempestade’ na tradución portuguesa e tamén ‘tempestad’ para Marco Antonio Santamaría, ‘tempeste’ e ‘tempête’ para Franco Ferrari e Manon Brouillet, respectivamente, e ‘tormenta’ é a tradución de Luis M. Macía.

ἐπεύρην por ἐφεύρειν é a forma propia de dialectos psilóticos (os cales non manteñen a aspiración, feito que se materializa en que se perden as consonantes aspiradas φ, como neste caso, χ e θ e o espírito forte). Trátase dun infinitivo de aoristo do verbo ἐφευρίσκω.

Nesta estrofa atopamos dúas terminacións diferentes da máis frecuente forma ática; un xenitivo plural feminino en -αν, no canto do esperado -ων, e un dativo plural en -εσσι(ν).

O adverbio αἶψα (‘de súpeto’, ‘rapidamente’, ‘de inmediato’) ten unha posición destacada que ademais se repite no derradeiro verso da quinta estrofa que é tamén o que pecha o poema (v.20) como sinalan Luis M. Macía e Araceli Striano. Salienta entón a idea de rapidez.

A tradución de Christopher Pelling é a seguinte;

And find us safe and healthy’. For the rest,
Let’s simply leave it to the gods:
Great stormy blasts go by and soon
Give way to calm.

Tim Whitmarsh;

And find us safe. For the rest,
Let us turn it all over to higher powers;
For periods of calm quickly follow after
Great squalls.

Sofía Carvalho e Miguel Sena ao portugués;

E nos encontre de boa saúde. Tudo
O resto aos deuses o confiemos:
Após a tempestade a bonança
De súbito surge.

A tradución de Luis M. Macía;

e indemnes nos halle. De lo otro, de todo,
a los démones la cuita dejemos,
que las bonanzas tras grande tormenta
se hacen de repente.

A de Marco Antonio Santamaría;

y nos encuentre indemnes. Lo demás
confiémoslo a las deidades.
Las calmas tras grandes tempestades
pronto llegan.

Franco Ferrari traduciu así ao italiano;

e sane e salve (o ‘sani e salvi’) ci trovi:
tutto il resto affidiamolo ai numi,
ché a grandi tempeste d’improvviso
succede il bel tempo.

Esta é a tradución francesa de Manon Brouillet que adoito incluír neste espazo;

et qu’il nous trouve en bonne santé. Pour tout le reste
tournons-nous vers les dieux.
Car le beau temps après une grande tempête
arrive rapidement.

E, por último, a de Diane J. Rayor e André Lardinois que atopamos no libro do que falei a semana pasada;

And fin us secure. Everything else
we should turn over to the gods,
since fair winds swiftly follow
harsh gales.

Nela para os dous últimos versos decidiron traducir o cambio dun tempo violento á calma referíndose unicamente á forza do vento; de ‘harsh gales’ (ou fortes vendavais) a ‘fair winds’.

Anuncios
Estándar

One thought on “Do trebón ao sol

  1. Pingback: Referencias divinas | cantaoutravez

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s