Lírica grega, Poema dos Irmáns

Veña, Lárico!

Chegamos ao final do poema dos irmáns con estes catro versos;

17-20
κ̣ἄμμες, αἴ κε τὰν κεφάλα̣ν ἀέρρη
Λάρι̣χος καὶ δήποτ’ ἄνη̣ρ γένηται,
καὶ μάλ’ ἐκ πόλλ[η]`αν’ βαρυθύμιάν κεν
αἶψα λύθειμεν.

vv.17-20

E nos, se a cabeza ergue
Lárico e dunha vez se fai un home,
tamén enteiramente da nosa enorme pesadume
logo nos liberaremos.

A conxunción condicional αἴ corresponde ao ático εἴ e a partícula modal κε e κεν a ἄν. Obbink sinala no seu comentario a este poema (ZPE 189) que a interposición dunha cláusula condicional tras κ̣ἄμμες (crase ou contracción de vogais, que se marca con ese símbolo chamado coronis, da conxunción coordinante e o pronome persoal de 1ª persoa do plural) tería unha función enfática. A referencia á primeira persoa aquí tería a función, di Obbink, de facer volver o poema ao “aquí e o agora” de Safo e a persoa á que se dirixe.

No v.17, o primeiro desta estrofa, atópase a palabra que máis problemas deu na interpretación do poema. Como vedes, resulta moi complicado ler o final dese termo. As opcións con máis apoios son ou ben entender ἀέργη (primeira lectura de Obbink que acepta, por exemplo, Luis M. Macía da forma homérica e eolia ἀέργω de ἀεργός) ou ben ἀέρρη (Franco Ferrari ou Manon Brouillet). Esta segunda é a lectura que ofrece Obbink no ZPE 189 e ve ese subxuntivo como paralelo a γένηται unidos polo nexo καὶ. Esta posibilidade ten paralelos co sintagma τὴν κεφάλην en Homero, Eurípides, Sófocles e tamén na propia Safo. Ademais, permite interpretalo como ‘ergue a cabeza’ ou como ‘preserva a súa vida (lit. Cabeza)’ e o verso seguinte como ‘converterse nun home’ noble, enténdese.

Xa víramos un xenitivo plural feminino rematado en -αν (ἐκ μεγάλαν αἤταν, v.11) e no v.19 aparece outro; ἐκ πόλλαν βαρυθύμιαν.

αἶψα aparece por segunda vez (v.12) e insiste na rapidez, como dixemos entón, coa que poden desfacerse dos seus males.

Christopher Pelling para o TLS:

And us? If Larichos would raise his head,
If only he might one day be a man,
The deep and dreary draggings of our soul
We’d lift to joy.

A seguinte tradución é a de Dirk Obbink:

And if Larichos lifts up his head,
and in time becomes an established man,
we would even from our many grievous despondencies
be released forthwith.

A de Tom Whitmarsh que non traduce o verbo do primeiro verso;

As for us, if Larichus should [ … ] his head
And at some point become a man,
Then from full many a despair
Would we be swiftly freed.

Sofía Carvalho e Miguel Sena;

Quanto a nós, se Larico se decidisse a erguer
A cabeça e a fazer-se homem,
Da nossa angústia logo
Nos livraríamos.

Esta é a tradución de Luis M. Macía que segue a lectura de Obbink de ἀ(ε)ργέω;

Nosotros, si acaso su cabeza sosiega
Lárico y un día un hombre se hace,
saldríamos, sí, de la honda tristeza
libres de repente.

Marco Antonio Santamaría elixe un suxeito feminino (pode que estivese a pensar no círculo sáfico? ou en Safo e a súa nai?) no primeiro verso non interpreta o último termo como verbo, senón (como Obbink nun primeiro momento) como adxectivo, mais como sinala Manon Brouillet, o nexo do v.18 non tería entón sentido;

Y nosotras, si con ánimo ocioso
Larico se hiciera un hombre un día,
de muchísimas pesadumbres
pronto nos liberaríamos.

Franco Ferrari ao italiano;

Anche noi, se alzasse la testa Larico
e diventasse finalmente un vero uomo,
allora sì che saremmo subito liberate (o ‘liberati’)
da molte tristezze.

A seguinte é a de Manon Brouillet;

Et nous, si Larichos lève la tête
et devient un jour un homme,
alors vraiment d’un lourd souci
nous serons rapidement délivrés.

E para rematar a de Diane J. Rayor e Andrè Lardinois que segmentan o composto grego e ademais sinalan que ἄνη̣ρ pode facer referencia a ‘home noble’ no sentido de aristócrata ou marido, é dicir, que consiga o rango ao que se espera que chegue como parte desa familia;

For us too, if Larichos lifts his head high
and in time grows into a man,
our spirits may be swiftly freed
from such heavy weight.

Este, como dicía, é o final do poema dos irmáns, mais non o do papiro sobre que se descubriu o ano pasado. As seguintes semanas trataremos de ler os versos que quedan e que forman o coñecido como poema da Cipria (Afrodita).

Anuncios
Estándar

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s